9 խարաք և 12 խարաք սանթուրի տարբերությունները
Երբ մտածում ենք Իրանի երաժշտության և նվագարանների մասին, սանթուրը (santur, sadouri, santouri) առաջին նվագարանն է, որը գալիս է մեր մտքին՝ իր հանրաճանաչության և նշանակալի տեղի շնորհիվ իրանական դասական երաժշտության մեջ։ Նրա գրավիչ և կախարդական հնչյունը գրավում է երաժիշտներին։ Սանթուրը նվագում են մեդիատորով կամ զահմեով։ Սանթուր նվագող մարդուն անվանում են սանթուրզեն կամ սանթուրի։ Որպես նվագարան՝ սանթուրը հորինվել է Մերձավոր Արևելքում։ Ժամանակի ընթացքում Արևելքի յուրաքանչյուր երկիր փոխել և զարգացրել է իր եզակի մոդելը։ Յուրաքանչյուր երկիր ունի սանթուրի նոր տարբերակ, որը համապատասխանում է իր երաժշտական մեղեդիներին և ակորդներին։
Սանթուրն ունի սեղանաձև փայտե իրան։ Նրա լարերն ամրացված են այդ իրանի երկու կողմերին. դրանք ամրացվում են ձախ կողմով տեղադրված ամրակապ մեխերին և աջ կողմում գտնվող լարման մեխերին։ Լարման մեխերը ծառայում են սանթուրի լարմանը։ Լարերը խմբավորված են քառյակներով, և լարերի յուրաքանչյուր քառյակ անցնում է փայտե մասի միջով, որը կոչվում է կամրջակ կամ «խարաք»։ Խարաքները շարված են և՛ ձախ, և՛ աջ կողմում՝ գրեթե զուգահեռ իրանի կողերին, ուստի դրանք լարախումբը բաժանում են երեք մասի։
Սանթուրի մոդելները կարող են տարբերվել՝ կախված ծագումից, հնչերանգից կամ հանրաճանաչ վարպետների հատուկ նախասիրություններից։ Երբ որոշեք սանթուր գնել, կտեսնեք, որ սանթուրները կարող են ունենալ կա՛մ 9, կա՛մ 12 խարաք։ Այս իրավիճակը կարող է ձեզ շփոթեցնել, ուստի եթե կարդաք 9 խարաք և 12 խարաք սանթուրի տարբերությունների վերաբերյալ մեր բացատրությունը, կարծում ենք՝ ձեր մտքերը կպարզվեն և կկայացնեք ճիշտ որոշում։
9 խարաք (կամրջակ) սանթուր
9 խարաք սանթուրն ամենատարածված սանթուրն է, որն օգտագործվում է Իրանում։ Յուրաքանչյուր կողմում կա 9 խարաք, ուստի իրականում սանթուրի վրա կա 18 խարաք։ Այն ամենատարածված իրանական մոդելն է և ունի 27 նոտա նվագելու համար։Այս խարաքները լարերը խմբավորում են 9 քառակի լարախմբի մեջ, և դա ստեղծում է 27 նոտա, որոնք կարելի է նվագել սանթուրի վրա։ Սա սանթուրի դիատոնիկ տարբերակն է։ Սակայն սանթուրները կարող են պարունակել 9-ից ավելի խարաք (կամրջակ) և, ինչպես նշված է ստորև, կարող եք գտնել նաև սանթուրի քրոմատիկ տարբերակներ։ Լարերի առաջին շարքն ունի e′–f″ դիապազոն, երկրորդը՝ e″–f ‴, իսկ երրորդը՝ e ‴–f″″։ Լարումը կարելի է հեշտությամբ փոփոխել՝ կարգավորելով խարաքների դիրքը։
12 խարաք (կամրջակ) սանթուր
12 խարաք սանթուրի վրա յուրաքանչյուր կողմում կա 12 խարաք, ինչը մեզ տալիս է 24 խարաք և ավելի շատ նոտա նվագելու համար։ Այս տեսակի սանթուրը դեռ տարածված չէ, սակայն այն դառնում է հանրաճանաչ իր ավելի մեծ դիապազոնի շնորհիվ։ Ավելի կարևորն այն է, որ 12 խարաք սանթուրն արտադրում է ոչ դիատոնիկ նոտաներ և ավելի հեշտ է ստեղծագործությունը մեկ տոնիկ կենտրոնից մյուսը տրանսպոզիցիա անելը։ Այն թույլ է տալիս նվագողներին ավելի լավ աշխատել ձայնակարգերի վրա և կատարել ճիշտ մեղեդի։ Ահա թե ինչու 12 կամրջակ (խարաք) սանթուրը կարող է կոչվել նաև քրոմատիկ սանթուր։ Իհարկե, դրա չափսը մի փոքր ավելի մեծ է, քան 9 խարաք սանթուրինը։ 12 խարաք սանթուրն ունի e’-ից մինչև a”” դիեզ դիապազոն։
Hi Sala,
I have seen your 12 bridge santoor video but struggle with the tuning.
So I don’t understand (12 kharak santur has a range starting from e’ to a”” sharp.) as I expected something like starting with D# – E – F – F# – G – G# – A – A# – B – C – C# – D – …
Please can you tell me how high to tune the strings (chromatic) because this is very hard to find on the internet.
Thank you very much if you answer my question
Paul
Թողնել մեկնաբանություն