Kaval należy do najstarszych instrumentów dętych ludzkości i jest znany od czasów tureckich cywilizacji Azji Środkowej. W Turcji od stuleci określa się go mianem „instrumentu pasterskiego” lub fujarki. Wraz z wielkimi migracjami rozpowszechnił się w wielu społecznościach, przyjmując różne nazwy i formy.
Kaval to flet krawędziowy używany tradycyjnie na obszarach wiejskich przez pasterzy. Ma matową barwę i potrafi wydobywać zarówno wysokie, jak i głębokie dźwięki. Wykonuje się go zwykle ze śliwy lub bukszpanu. Ma siedem otworów palcowych z przodu oraz jeden otwór kciukowy z tyłu.
Istnieją dwa główne rodzaje kavalu. Dilsiz kaval, czyli kaval bez języczka, nie ma wbudowanego kanału ustnikowego. Dilli kaval, czyli kaval z języczkiem, ma ustnik ułatwiający kierowanie powietrza. W naszym katalogu znajdziesz ręcznie wykonywane kavale w różnych rozmiarach i z różnych materiałów, a także trzynastoelementowy zestaw z tworzywa. Rozmiar wpływa na tonację — dostępne są między innymi instrumenty w D, C, B i A.
Nazwa „kaval” wywodzi się od słowa „kav”, oznaczającego pustą przestrzeń. Dawniej odnosiła się szerzej do pustej, rurowej konstrukcji charakterystycznej dla wielu instrumentów dętych.
Technika gry
Technika zadęcia w dilsiz kaval przypomina grę na neyu, lecz ma własne ważne różnice. Aby wydobyć dźwięk, usta układa się w kształt litery U. Instrument trzymany równolegle do brody odchyla się o około 45 stopni w prawo lub w lewo od osi twarzy, kierując strumień powietrza na krawędź.
Wydobycie pierwszego dźwięku z dilli kaval jest łatwiejsze, ponieważ instrument ma kanał ustnikowy. Podczas gry stosuje się również technikę wykorzystującą ruch dolnej i górnej szczęki. Prosta budowa kavalu daje dużą swobodę kontroli oddechu i pozwala rozwijać wiele sposobów zadęcia.
Aby uzyskać pierwszy dźwięk:
- Ułóż usta tak, jak przy wymawianiu sylaby „tu”.
- Przyłóż ustnik mniej więcej w dwóch trzecich do prawej strony zwężonych ust. Dolną część instrumentu trzymaj prawą dłonią, a górną lewą.
- Wdmuchuj powietrze spokojnie, bez nadmiernej siły.
Na początku pozostaw wszystkie otwory otwarte. Otwory zamyka się opuszkami lub miękką częścią palców. Barwę i dynamikę można kształtować na wiele sposobów. W Anatolii często delikatnie kołysze się instrument od dołu w stronę ust, szczególnie przy długich dźwiękach. Efekty uzyskuje się także przez zwiększanie lub zmniejszanie siły oddechu, lekki ruch głowy oraz subtelne przesuwanie palca nad otworem.